• به بهانه بازپخش سریال دودکش در آی فیلم دو خنده در خانه!

دودکش به عنوان یک کمدی اجتماعی-خانوادگی از جمله سریال هایی است که دست کم یک دهه می تواند قابل ارجاع از حیث کارکرد اجتماعی باشد و اتفاقا برای روزهای قرنطینگی که به نوع بازگشت به خانه و خانواده به یک تجربه عمومی بدل شده مناسب. از این رو انتخاب آن برای بازپخش از شبکه آی فیلم دو هوشمندانه به نظر می رسد.

به این هوشمندی باید انتخاب هوشمندانه بازیگران را هم در نگاه محمد حسن لطیفی اضافه کرد که ترکیب موثری از آب درآمده و اتفاقا سهم عمده‌ای از جذابیت کار به شکل بازیگری و هماهنگی‌های منطقی بین آنها برمی‌گردد. از این سو همراه شدن امیرحسین رستمی که به نوعی سه گانه خوبی را در کنار هومن برق نورد و بهنام تشکر ایجاد کرده‌اند و از سوی دیگر بازی روان و گرم سیما تیرانداز که حالا پس از مدتها توانایی این بازیگر را به اثبات رسانده موجب شده حلقه کمدی شخصیت در این سریال تکمیل شده و در این فضا و پتانسیل مناسب، موقعیت‌های طنز جذابی صورت بندی شده و شکل بگیرد.
دودکش قصه خود را در یک فضای بینابینی خانه و محل کار روایت می‌کند بدین معنی که لوکیشن و موقعیت اصلی داستان در یک قالیشویی است که محل زندگی برادران مشتاق هم در آنجاست.

این لوکیشن و اتفاقاتی که در آن رخ می‌دهد اتفاقا متناسب با رویکرد اجتماعی – خانوادگی قصه بوده و این امکان را به کارگردان می‌دهد داستانک‌های خود را در یک موقعیت بینا متنی روایت کند و ظرفیت دراماتیک بیشتری در اختیار داشته باشد. دو قطبی شدن فضای قصه و شخصیت‌هایش نیز به کمدی ماجرا دامن زده و بر شیرینی آن افزوده استکل کل‌های هومن برق نورد و بهنام تشکر که یک‌بار به عنوان دو برادر در ساختمان پزشکان تجربه شده بود اینجا هم جواب داد و حالا آنها به عنوان برادر زن هم به واسطه همین کل کل های دوست داشتنی فضای مفرح‌تری را به قصه بخشیده‌اند. استفاده از تکیه کلام‌های بامزه که تازگی هم دارد و کمی عجیب و غریب هم به نظر می‌رسد بر نمک آن افزوده شده.
واقعیت این است که دودکش از حیث داستانی فاقد امتیاز خاصی است و دست کم اینکه قصه تازه‌ای ندارد اما نوع روایت و کارگردانی لطیفی و بازی بازیگرانش که ترکیبی از طنز کلامی و طنز موقعیت است کشش و جاذبه لازم برای پیگیری قصه و لذت بردن از آن فراهم شده است. شاید به لحاظ ساختاری بتوان دودکش را یک اپیزود داستانی دانست که اگرچه از یک خط داستانی مشخص پیروی می‌کند و کم و بیش به الگوی روایت کلاسیک وفادار است اما از منظر داستانی و درون مایه مضامین سویه اپیزودیک هم داشته و در واقع در هر قسمت با قصه‌ای تازه از موقعیت و آدم‌های مشترک مواجه هستیم که این کثرت را وحدت بخشیده و پراکندگی ظاهری را انسجام داده است.
شاید یکی از دلایل گرمی و جذابیت دودکش به فضای ساده و سبک زندگی شخصیت‌هایی است که امکان همذات پنداری درونی تری را با مخاطب ایجاد کرده و تصویر رئالیستی تری از آنها ارائه می‌دهد که باورپذیر و دوست داشتنی هستند. به همین دلیل گاهی وقتی این شخصیت‌ها دچار غم و گرفتاری می‌شوند و در موقعیت‌های حسی – عاطفی قرار می‌گیرند همدلی واقعی مخاطب را برمی انگیزند.

سادگی و صمیمت آنها شعاری نیست به ویژه اینکه قرار نیست تصویر آرمانی و سانتی مانتالی از اوضاع زندگی این آدمها به بیننده تحمیل شود. آدم ها خودشان هستند با همه غم ها و شادی ها و رنج ها و دلخوشی های زندگی که اگر به هم می پرند و گیر می دهند یا گاه با صدای بلند با هم حرف می زنند و فریاد می کشند اما هوای هم را دارند و نسبت به هم احساس مسئولیت می کنند و به معنای واقعی از شیرازه خانواده صیانت می کنند.
دودکش فارغ از اینکه در بستر یک موقعیت خانوادگی روایت می شود از خود خانواده و اهمیت کارکردهای آن نیز دفاع می کند. شاید بخشی ازشیرینی این مجموعه به تلخی‌هایی برمی گردد که امروز ما در زندگی عملی خود می بینم و گویی این شکل از خانواده و سبک زندگی دیگر به یک رویا و نوستالوژی بدل شده است.
دودکش فرم خود را مدیون مضمون و شیوه روایت کارگردان است بدین معنی که ریتم مناسب و منطقی اش را از پویایی قصه و آدم هایش می گیرد و تعدد رخدادها و داستانک ها موازی متعدد موجب می شود ضرب آهنگ روایت منطق متناوب خود را حفظ کند و کمتر پیش آمده شاهد افت ریتم درآن باشیم. هرچند گاهی شلوغ بودن قصه و هیاهویی که در پس اتفاقات می بینم ممکن است به واسطه اندازه آن ذهن را خسته کند اما آنقدر نیست که به ریتم و منطق آن لطمه بزند.
واقعیت این است که دودکش قصه زندگیست چنانکه در تجربه های زیسته خود لمس می کنیم با همه دلخوشی ها و غم هایش. به عبارت دیگر فضای قصه و شخصیت هایش خیلی ایرانی هستند با آن نوع رفتارشناسی زندگی جمعی و دور همی که حالا به یک حسرت عمومی بدل شده. شاید گاه به نگاهی تازه محتاجیم که غم وغصه ها را از دودکش زندگی به بیرون خارج کرده و فضای تنفس و مجال آسودگی را برای ما فراهم کند.

 

اردیبهشت ۲۴, ۱۳۹۹ ۱۰:۰۵ Asia/Tehran
کامنت