مرور راهبردها و اقدامات پرس تیوی برای معرفی قهرمانان ملی در گفتوگو با مدیران این شبکه
اسطوره باورناپذیر نمیسازیم
سردار شهید حاج قاسم سلیمانی ۳۰ آبان سال ۱۳۹۶ در نامهای به رهبر شهید انقلاب اسلامی، پایان سیطره داعش بر سرزمینهای اسلامی را به اطلاع ایشان و ملت بزرگ ایران رساند. شش سال بعد، ۱۸ مهر سال ۱۴۰۲در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی، ۳۰ آبانبهپاس رشادتهای جهانی سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی، بهعنوان «روز قهرمان ملی» به تصویب رسید و ابلاغ شد.
به گزارش روابط عمومی معاونت برون مرزی رسانه ملی، از آن تاریخ بهبعد و به این مناسبت، سازمان صداوسیما تلاشی مضاعف و همهجانبه را صرف معرفی قهرمانان ایران از حاج قاسم و سرداران انقلاب و دفاع مقدس گرفته تا قهرمانان ملی پیشاز انقلاب اسلامی و حتی ایران باستان کرده و تمام امکانات سختافزاری و نرمافرازی خود را در راه تحقق این مهم به کار گرفته است. معاونت برونمرزی و شبکه انگلیسیزبانش، پرس تیوی نیز، به تبعیت از این سیاست و راهبرد اصولی، معرفی قهرمانان ملی ایران از دیرباز تا دوران معاصر را به مخاطبان فرامرزی خود در دستور کار قرار دادهاند. در این گزارش با چند تن از مدیران مرتبط با این رویکرد مهم گفتوگو کردهایم.
نگاه هویتمدار مبتنیبر روایتپذیری جهانی
یوسف پورانوری، مدیر برنامههای پرستیوی، درباره نوع نگاه به قهرمانان ملی در این شبکه توضیح داد: نگاه ما در پرس تیوی به قهرمانان ملی، نگاهی هویتمحور و فراتر از یک رویداد یا دستاورد صرف است. ما قهرمان ملی را نهفقط یک شخصیت موفق، بلکه نماینده یک فرهنگ، یک ملت و یک تمدن میدانیم که داستانش میتواند پل ارتباطی با مخاطب جهانی را بسازد.پورانوری خاطرنشان کرد: راهبرد ما سه اصل دارد: نخست، انسانیسازی، یعنی نمایش قهرمان بهعنوان یک انسان با تلاش، رنج، ایمان و انتخابهایش، نه یک اسطوره دستنیافتنی؛ دوم، زمینهمحوری، یعنی روایت قهرمان در بستر فرهنگی، اجتماعی و تاریخی ایران تا مخاطب خارجی منطق موفقیت او را درک کند؛ سوم، گفتمانسازی، یعنی از داستان فردی عبور کنیم و به ارزشهای جمعی مثل ایستادگی، نوعدوستی، خلاقیت و عدالتخواهی برسیم. در عمل، این نگاه در انتخاب سوژه، زاویه روایت و حتی موسیقی و تصویرگری برنامهها رعایت میشود.
مدیر برنامههای پرس تیوی با تأکید بر اینکه برنامهریزی ما برای مخاطب خارجی مبتنیبر روایتپذیری جهانی است، اظهار کرد: کارهای انجامشده شامل تولید مستندهای پرتره از چهرههای علمی، فرهنگی و دفاعی؛ مجموعههای گفتوگومحور با حضور کارشناسان بینالمللی؛ گزارشهای میدانی از محل زندگی و فعالیت قهرمانان؛ و پوشش رویدادهای ملی با رویکرد تحلیلی بهجای خبر صرف است.
در حوزه دیجیتال نیز محتوای کوتاه، چندزبانه و زیرنویسدار برای شبکههای اجتماعی تولید کردهایم تا از فیلترهای رسانهای غربی عبور کنیم. این اقدام برای ما بهمثابه یک امر جاری است و منوط و موکول به روزهای خاص یا مناسبتهای تقویمی نیست. برای مثال، پیشتر برنامهای تحتعنوان «شهید» با اجرای سربازروحالله رضوی تولید کردیم که ابعاد فرماندهی سردار شهید سلیمانی را تبیین میکرد یا برنامه هفتگی «ایران امروز» که در آن بخشی ثابت طراحی شده که در هر قسمت به یک قهرمان ملت ایران میپردازد که داستان زندگی و شخصیت، نگاه و فداکاریهایش برای مخاطب بینالمللی جذابیت دارد.
باتوجهبه اینکه نگاه مخاطب جهانی اکنون به ایران است، ما نهتنها در نماهنگهایی که میسازیم به نمونههای انسانی و ملموس این جنبه از تصویر و هویت ایرانی میپردازیم که بهعنوان یک نمونه دیگر، برای فصلهای بعدی برنامه «زنان مقاومت» شبکه، معرفی الگوهای تابآوری زنان قهرمان ایرانی را در دستور کار قرار دادهایم.
انسانمحوری در دل بحران
ضحی شهریاری، مدیر هنری و تولید مستند پرس تیوی، درباره نگاه و راهبرد این شبکه در پرداختن به قهرمانان ملی عنوان کرد: نگاه ما در واحد مستند این است که دیگر نباید بهسراغ کارهای کلیشهای، تقویمی یا زندگینامههای صرف برویم. راهبرد اصلیمان بر مفهوم «انسان در دل بحران و چالش» است، یعنی رو کردن لحظات تصمیمگیری مهم و عمل واقعی آدمها، نه ساختن یک چهره دستنیافتنی و غیرواقعی.شهریاری با تأکید بر اینکه قهرمان زمانی روی مخاطب اثر میگذارد که در یک درام واقعی قرار بگیرد و قابللمس باشد، یادآور شد: زبان ارزشهای جهانشمولی مثل پایداری، وطندوستی و نبوغ را مردمان جهان میفهمند و ما با توجه به مخاطب هدفی که داریم، بهسراغ این مفاهیم رفتهایم. ما برای این بخش سه راهبرد را لحاظ کردیم: نخست، استانداردهای فنی و بصری را به سطح پخش بینالمللی برسانیم؛ دوم، پژوهشهای مستند و چندلایه را با سند محکم جلو ببریم؛ و سوم، نشان بدهیم این قهرمانها چطور به امنیت و معادلات منطقه وصل میشوند تا مخاطب خارجی اهمیت قضیه را درک کند.
مدیرتولید مستند پرس تیوی ادامه داد: ازنظر فرم و قالب هم سعی کردهایم از مدلهای قدیمی و مصاحبههای خستهکننده فاصله بگیریم و بهسمت داکیودرام و نسخههای ریتمیک مناسب فضای مجازی برویم.شهریاری در پاسخ به این پرسش که با توجه به شرایط امروز تمرکز باید بر معرفی کدام قهرمانان باشد، بیان کرد: در این برهه زمانی اصلاً نباید تکبعدی جلو برویم، بلکه باید یک پازل سهبعدی از قهرمانان ایستادگی و امنیت، نخبگان علمی و مفاخر تمدنی و فرهنگی طراحی کنیم. این ترکیب متوازن نشان میدهد که ایران فقط یک بُعد ندارد، بلکه یک مجموعه زنده است. مدیر هنری و تولید مستند شبکه پرس تیوی با اشاره به اینکه واحد هنری شبکه طرح تولید یک کار کوتاه درباره سپهبد شهید سلیمانی را برای ایام سالگرد شهادت ایشان پیش میبرد، گفت: در بخش مستند، درخصوص این قهرمان بزرگ ملی، پیشتر هم در مجموعه مستند هشت قسمتی «ایران و عراق» به نکات بدیعی از نقش اثرگذار او بر تحولات منطقه و بهویژه، سرنوشت عراق در کشاکش هجوم داعش و بحرانهای سایهافکنده بر این کشور پرداختهایم و در مجموعهمستند 14قسمتی «طولانیترین جنگ» هم که همچون «ایران و عراق» توسط رضوان مرتضی، مستندساز لبنانی، ساخته شده و درباره تاریخچه مناقشه میان ایران و رژیم صهیونیستی و ریشههای آن تا امروز است، نگاهی داریم به نقش بیبدیل این شهید و برخی دیگر از قهرمانان ملی کشورمان در کسب وجهه اقتدار و پایداری مقابل اسرائیل و فداکاری و ایثار آنان در این مسیر خطیر.شهریاری از تولید یک مجموعه مستند چهارقسمتی آرشیوی به تهیهکنندگی مهدی عرب نیز خبر داد که زندگی و شخصیت رهبر شهید انقلاب را دستمایه کار قرار داده و «سیدعلی» نام دارد.
به گفته او، در این مجموعه زندگی بزرگترین الگوی میهندوستی و شخصیت فراتر از قهرمانان ملی، رهبر شهید انقلاب، از کودکی و نوجوانی تا مبارزات انقلاب مرور میشود. ضمن آن، محمد شکیبانیا نیز یک مستند دوقسمتی درباره بدرقه تاریخی آقای شهید ایران در دست تهیه دارد که در مراحل پایانی است و انشاءالله در سالگرد شهادت رهبر جانفدای ایران پخش میشود.
گستردگی معنی روز قهرمان
سیدظفر مهدی، مدیر وبگاه پرس تیوی درباره تولید محتوا ویژه روز قهرمان ملی اظهار کرد: ازآنجاکه این روز به نام شهید حاج قاسم سلیمانی نامگذاری شده است، سال گذشته در مطالب و مصاحبههایی که برای وبگاه پرستیوی تهیه کردیم، بیشتر روی شخصیت ایشان و نقشی که در نابودی داعش در عراق داشتند، تمرکز کردیم.
امسال هم قصد داریم در کنار نقش حاج قاسم، به نقش سایر قهرمانان ملی ایران، بهویژه شهدایی بپردازیم که نقش مهمی در تبدیل ایران به یک قدرت منطقهای ایفا کردند.مدیر وبگاه پرس تیوی یادآور شد: باوجودیکه توجه اصلی ما بر شهدایی مانند حاج قاسم سلیمانی که نقش بسیار مهمی در نابودی گروه تروریستی داعش در عراق داشتند، متمرکز است، اما حالا و بهویژه بعداز دو جنگ اخیر، روز قهرمان معنای گستردهتری پیدا کرده و به نمادی از تمام قهرمانان ایرانی تبدیل شده که در برابر شرارتها ایستادهاند؛ از داعش گرفته تا رژیم صهیونیستی و آمریکا. بسیاری از این قهرمانان هم در دو جنگ تحمیلی اخیر به شهادت رسیدهاند.
مدیر وبگاه پرس تیوی عنوان کرد: سال گذشته، بهمناسبت روز ملی قهرمان، چندین مقاله و مصاحبه درباره شخصیت حاج قاسم و نقش مهم ایشان در شکست داعش در عراق در وبگاه پرستیوی منتشر کردیم. امسال نیز قصد داریم این رویکرد را گستردهتر کنیم و در کنار معرفی حاج قاسم و میراث ایشان، سایر قهرمانان ملی ایران، بهویژه شهدایی را معرفی کنیم که در دفاع از ایران، مقابله با تجاوز خارجی و تقویت جایگاه منطقهای کشور نقش مهمی داشتهاند.او ادامه داد: برای این منظور، تولید مقالات تحلیلی، مصاحبههای اختصاصی، گزارشهای ویژه، زندگینامهها و تولید ویدئوهای کوتاه را در دستور کار داریم.
هدف این است که این موضوع به یک طرح رسانهای مستمر تبدیل شود، نه اینکه فقط در مناسبتهای خاص به آن بپردازیم.مهدی درباره نگاه غالب به قهرمانان ملی در شبکه پرس تیوی تصریح کرد: نگاه ما این است که قهرمانان ملی ایران را صرفاً بهعنوان شخصیتهای تاریخی یا چهرههایی برای بزرگداشت معرفی نکنیم، بلکه راوی زندگی، فداکاریها و دستاوردهای آنها در ارتباط با تاریخ معاصر ایران و جایگاه منطقهای و بینالمللی کشور باشیم.
مدیر وبگاه پرس تیوی تأکید کرد: هدف ما این است که مخاطب خارجی بداند این قهرمانان چه کسانی بودند، چه کردند و چرا نقش و فداکاریهایشان اهمیت دارد؛ بنابراین، تلاش میکنیم در کنار معرفی شخصیت آنها، به نقش تاریخی، انگیزهها و میراثی نیز که از خودشان به جا گذاشتهاند، بپردازیم.