در گفتوگو با ساناز سبحانی، مجری، تهیهکننده و نویسنده شبکه سحاب مطرح شد
پیوند میان مخاطبان غیرایرانی و فرهنگ ایرانی
گروه فرهنگ و معارف اسلامی شبکه سحاب، از بدو تأسیس تاکنون یکی از واحدهای مهم تولید محتوای متمرکز معاونت برون مرزی صدا وسیما بوده است؛ واحدی که وظیفه اصلیاش تولید متون رادیویی برای رادیوها و کانالهای مختلف معاونت برون مرزی بوده و در سالهای اخیر با تغییر رویکرد شبکه به سمت استفاده گستردهتر از فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، تنوع تولیدات این گروه نیز گسترش یافته است.
به گزارش روابط عمومی معاونت برون مرزی رسانه ملی، در گفتوگویی که با ساناز سبحانی، از مجریان، نویسندگان و تهیهکنندگان فعال شبکه سحاب داشتیم، درباره تاریخچه فعالیتهای گروه، اهداف تولید محتوا برای مخاطبان بینالمللی و تجربه تولید پادکستهایی که مشخصا برای انتشار در محیط وب و شبکههای اجتماعی طراحی شدهاند، صحبت کردیم.
تحول در کارکرد گروه فرهنگ و معارف
گروه فرهنگ و معارف اسلامی شبکه سحاب، پیش از هر چیز بهعنوان بخشی از ساختار تولید محتوای رادیویی شناخته میشد که مسئولیت نگارش و آمادهسازی متون برنامههای رادیویی را برای پخش در رادیوها و کانالهای تابع معاونت برون مرزی را بر عهده داشته است.اما با شکلگیری شبکه سحاب و تغییر نگاه به سمت بهرهمندی حداکثری از ظرفیتهای فضای مجازی، این گروه بهتدریج تمرکز خود را روی تولید «صداپایه»هایی گذاشته که قابل انتشار در وب و شبکههای اجتماعی باشند؛ تولیداتی که اغلب در قالب پادکست برای استفاده مخاطبان برونمرزی تنظیم میشوند.
ساناز سبحانی در توضیح روند تحول فعالیتها میگوید: «در کنار وظیفه قبلیمان که تولید متون رادیویی بود، اقدام به تولید و نگارش متون پادکستی در موضوعات مختلف کردیم و تا کنون بیش از ده هزار دقیقه پادکست در بیش از ۴۰۰ اپیزود توسط همکاران این گروه نگارش یافته و توسط کانالهای مختلف شبکه سحاب مورد استفاده قرار گرفته است.» این آمار نشان میدهد که گروه فرهنگ و معارف نه تنها به حفظ سنت تولید رادیویی ادامه داده، بلکه بهطور موفقیتآمیزی وارد عرصه تولید محتوای دیجیتال شده است.
ساناز سبحانی، فارغالتحصیل رشته رادیو از دانشگاه صدا وسیما و متولد سال ۱۳۷۳، از کودکی به دنیای رسانه علاقهمند بوده و این علاقه مسیر حرفهای او را رقم زده است. او ابتدا بهعنوان مجری وارد تلویزیون شد و پس از تکمیل تحصیلات در مقطع کارشناسی ارشد، بهعنوان تهیهکننده رادیو در شبکه سحاب معاونت برون مرزی مشغول به کار شد. در حال حاضر، علاوه بر اجرا و گویندگی، در حوزههای نویسندگی و تهیهکنندگی نیز فعالیت دارد. سبحانی همچنین سال گذشته نخستین کتابش را با عنوان «به رنگ یاس» منتشر کرد؛ کتابی که به گفته او شرح و تفسیری ادبی و عاشقانه از دعاهای روزانه حضرت زهرا (س) است. انتشار این کتاب نشاندهنده گرایش او به تلفیق مباحث ادبی و دینی و تلاش برای رساندن مفاهیم معنوی به زبان ادبی و هنری است.
اتصال فرهنگی به مخاطبان غیرایرانی
یکی از محورهای اساسی صحبتهای ساناز سبحانی، تمرکز گروه فرهنگ و معارف بر تولید محتوایی ویژه برای مخاطبان بینالمللی بود. او تأکید کرد: «با توجه به اینکه مخاطبان ما از نقاط مختلف جهان هستند، رویکرد و عملکرد ما هم در تولید محتوا و برنامه برای این مخاطبان کاملا خاص و ویژه است.» به عبارت دیگر، تولیدات این گروه نه صرفا اطلاعرسانی خبری، بلکه تلاشی برای ایجاد «پیوند» میان مخاطبان غیرایرانی و فرهنگ ایرانی است. در چارچوب این ماموریت، گروه فرهنگ و معارف کوشیده مجموعه برنامههایی را تولید کند که جلوههایی از فرهنگ و تمدن ایران را معرفی و تبیین کنند. برنامهها و محتوای این گروه با هدف پاسخگویی به نیازهای مخاطبان برون مرزی با سلیقهها و علائق گوناگون طراحی شدهاند و تنوع محتوا از ویژگیهای بارز این گروه به شمار میآید.
موضوعات مورد توجه: از دین تا ورزش
به گفته سبحانی؛ گستره موضوعی برنامههای تولیدی در گروه فرهنگ و معارف وسیع است و شامل موضوعات دینی و مذهبی، مسائل روز و مباحث سیاسی، فرهنگ، هنر و ادبیات، و حتی ورزش و تندرستی میشود. این تنوع به این گروه اجازه میدهد تا برای مخاطبان متنوع بینالمللی محتوای جذاب و متناسب با سلایق متفاوت تهیه کند و ضمن اطلاعرسانی، تصویری چندوجهی از ایران و ایرانی ارائه دهد.
معرفی برنامههای شاخص ادبی
یکی از محورهای کاری گروه، معرفی ادبیات ایران و شاعران بزرگ ایرانی است. ساناز سبحانی به برخی از برنامههای تولیدی در این حوزه اشاره کرد و گفت که خود در تولید برنامههایی چون «صدای سخن عشق» و «استادِ سخن» نقش داشته است. «صدای سخن عشق» برنامهای است که به معرفی «حافظ شیرازی» اختصاص دارد و «استادِ سخن» نیز ویژه معرفی و مرور زندگینامه «سعدی شیرازی» طراحی شده است. این برنامهها نمونهای از تلاش گروه برای پرداختن به ریشهها و چهرههای برجسته ادبی ایران و معرفی آنها به مخاطبان جهانی است.
«ایران بانو» بهعنوان نمونهای روایتمحور
در کنار تولیدات رادیویی سنتی، گروه فرهنگ و معارف توجه ویژهای به تولید پادکست داشته است. از جمله پادکستهای نوپدید این گروه «ایران بانو» است. سبحانی افزود که این کار، پادکستی روایتمحور است که به توصیف زندگی روزانه یک بانوی ایرانی برای مخاطبان غیرایرانی میپردازد. شخصیت اصلی این پادکست، بانویی به نام «ایران» است و هر اپیزود روایتگر یک روز واقعی از زندگی اوست: از خرید نان صبحگاهی و آمادهکردن چای تا گفتگو با خانواده و دغدغههای شخصی و اجتماعی بانوان ایرانی. ساناز سبحانی درباره هدفگذاری این پادکست توضیح میدهد که در تولید «ایران بانو» تلاش شده تا اثر فراتر از یک روایت روزمره باشد. هر داستان در این مجموعه بازتابی از فرهنگ، سنت و هویت ایرانی را در خود دارد و تصویری زنده و ملموس از ایران دیروز و امروز ارائه میدهد. بهعنوان نمونه، هنگامی که شخصیت «ایران» درباره شاهنامه صحبت میکند، چند جمله کوتاه درباره فردوسی و جایگاه شاهنامه در فرهنگ ایرانی نیز مطرح میشود؛ یا هنگام شرح یک بازار سنتی، نکاتی درباره معماری ایرانی مطرح می شود. این روش ترکیب روایت روزمره با عناصر فرهنگیِ معرفیشده، پادکست را به ابزاری فرهنگی و آموزشی برای مخاطبان بینالمللی تبدیل میکند.
تولیدات در جریان جنگ تحمیلی 12 روزه
ساناز سبحانی و تیمش همچنین به تناسب با رویدادهای مهم کشور، تولیدات ویژهای تولید کردهاند. او میگوید که همزمان با حمله رژیم صهیونی به کشور، تولیدات گروه فرهنگ و معارف متناسب با شرایط جنگی تهیه شد. در این مجموعه تولید، موضوعات متعددی مورد توجه قرار گرفتند؛ از جمله معرفی و مرور زندگینامه فرماندهان و دانشمندان شهید، مسائل امنیتی و توان نظامی و دفاعی کشور و همچنین برجستهسازی اقتدار، صلابت و وحدت میان ایرانیان در شرایط جنگی. این تولیدات با هدف تقویت روحیه ملی و ارائه تصویری دقیق از واقعیتهای میدانی و فرهنگی در زمان بحران طراحی شدهاند.
جنگ روایتها و مسئولیت رسانه
ساناز سبحانی در پایان گفتوگو بر این نکته تاکید کرد که «جنگ روایتها، مسئله امروز رسانههاست» و گروه فرهنگ و معارف تلاش میکند روایتی صحیح، شفاف و دقیق از موضوعات مختلف ارائه دهد. بهویژه در روزهایی که کشور مورد حملات و هجمههای رسانهای قرار میگیرد، این گروه میکوشد در جبهه رسانه و میدان روایت، نقش مؤثری ایفا کند. او اضافه کرد که با توجه به گستردگی مخاطبان از سراسر جهان و تلاش رسانههای خارجی و معاند برای ارائه مطالب غیرواقعی، همکاران او با تمام توان تلاش کردهاند واقعیت و حقیقت ایران و ایرانی را به گوش جهانیان برسانند و نقاب از چهره دشمنان بردارند.
گروه فرهنگ و معارف شبکه سحاب با تکیه بر تجربه طولانی در تولید متون رادیویی و نیز با گسترش فعالیت به تولید محتوای پادکستی و صداپایه برای فضای برخط، نمونهای از تحول رسانهای در مواجهه با تغییر ذائقه مخاطب و امکانات فناوری است. تلاش برای معرفی فرهنگ و ادب ایرانی به زبان روایتمحور و بومیسازی محتوا برای مخاطبان برونمرزی، بخشی از ماموریت این گروه برای ایجاد گفتوگویی فرهنگی با جهان میباشد؛ گفتوگویی که در عین معرفی زیباییها و ریشههای فرهنگی ایران، به مقابله با روایتهای تحریفشده نیز میپردازد.