IRIB World Service

شبکه «آی‌فیلم» با بهره‌گیری از پشتوانه غنی آثار هنری و برنامه‌های فاخر تلویزیونی ایرانی و به‌منظور آشنا کردن جوامع هدف با تاریخ، فرهنگ و هنر غنی ایران تأسیس شد. این شبکه می‌کوشد با ارائه برنامه‌های تلویزیونی، فیلم‌ها و سریال‌های متنوع و عاری از بی بندوباری‌های فضای رسانه‌های غربی و غیردینی، تماشای رسانه‌ای بر پایه اخلاق و تأکید بر تحکیم نهاد مقدس خانواده را برای مخاطبان خود فراهم کند.

به گزارش روابط عمومی معاونت برون مرزی رسانه ملی، کانال آی‌فیلم عربی در هجدهم شهریور 1389 برای عرب‌زبانان ساکن ایران و سایر نقاط جهان شروع به کار کرد و امروز با گذر از 15 سال فعالیت رسانه‌ای به بالندگی، مقبولیت و محبوبیت بسیار زیادی نزد مخاطبان رسیده است.  به همین مناسبت با مدیر کانال آی‌فیلم عربی گفت‌وگو کرده‌ایم.
 

سیداحمد حسینی خبیر در معرفی و سوابق حرفه‌ای و تجربی‌اش درزمینه رسانه گفت: من فارغ‌التحصیل رشته مطالعات جهان عرب از دانشگاه تهران هستم و از سال ۱۳۸۲ همکاری‌ام را با سازمان صداوسیما و معاونت برون‌مرزی آغاز کرده‌ام. طی بیش از دو دهه فعالیت مستمر در حوزه رسانه‌های عرب‌زبان، در بخش‌های مختلفی همچون شبکه‌های الکوثر، العالم و رادیو عربی شبکه سحاب، در زمینه‌های پژوهش، نویسندگی و تهیه‌کنندگی مشغول به کار بوده‌ام.

وی افزود: بخشی از مسیر حرفه‌ای‌ام به مسئولیت‌های مدیریتی اختصاص داشته که ازجمله آن‌ها می‌توان به مدیریت شبکه عربی و آفریقایی و مدیریت خبر و گروه سیاسی شبکه جهانی الکوثر اشاره کرد. از دو سال پیش تاکنون نیز، افتخار دارم در جایگاه مدیر کانال آی‌فیلم عربی فعالیت ‌کنم؛ کانالی که مأموریتش ایجاد پیوند فرهنگی میان ایران و جهان عرب از مسیر آثار نمایشی و روایت است.
 

 تبیین محتواهایی فراتر از سیاست

وی با بیان اینکه کانال آی‌فیلم عربی، یکی از بازوهای دیپلماسی رسانه‌ای ایران، با هدف ایجاد ارتباط فرهنگی میان ایران و جهان عرب فعالیت می‌کند، گفت: این شبکه با پخش سریال‌ها و فیلم‌های محبوب ایرانی به زبان عربی، تصویری انسانی، خانوادگی و فرهنگی از جامعه ایرانی به نمایش می‌گذارد. این موارد جزو حوزه‌های کاری و حرفه‌ای من و همکارانم در شبکه آی‌فیلم عربی است.
 

حسینی خبیر افزود: در کنار محتوای نمایشی، آی‌فیلم عربی با تولید برنامه‌های ترکیبی درباره سینما، هنر، گردشگری، سبک زندگی و سنت‌های ایرانی، نقش فعالی در معرفی «نرم» ایران به مخاطبان عرب‌زبان دارد. دوبله‌ حرفه‌ای، محتوای متنوع و رویکردی فراتر از سیاست، این شبکه را به یکی از مسیرهای مؤثر گفت‌وگوی فرهنگی در دنیای عرب بدل کرده است.
 

گستردگی جمعیت عرب‌زبانان در جهان و لزوم تطبیق با سلایق نسل جوان

مدیر کانال آی‌فیلم عربی شبکه آی‌فیلم عربی را با توجه به گستردگی جمعیت عرب‌زبان، فرصت و بستر خوبی برای معرفی فرهنگ و هنر ایران دانست و گفت: محتوای خانوادگی، اخلاق‌محور، پاک و متمایز ایرانی می‌تواند برای مخاطبان عرب‌زبان جذاب باشد و درزمینه دیپلماسی فرهنگی نیز مؤثر واقع شود. با توجه به کمبود محتوای ایرانی در رسانه‌های عربی، این شبکه می‌تواند جایگاه ویژه‌ای پیدا کند، به‌ویژه در میان مخاطبانی که پیوندهای فرهنگی یا دینی با ایران دارند.

حسینی خبیر افزود: با این حال، چالش‌هایی نیز در مسیر آن قرار دارد؛ ازجمله محدودیت‌های سیاسی و رسانه‌ای در برخی کشورهای عربی، رقابت با شبکه‌های قدرتمند منطقه‌ای و لزوم تطبیق با سلیقه نسل جوان حوزه هدف و سکوهای دیجیتال. آی‌فیلم عربی برای توفیق بیشتر نیازمند تقویت کیفیت فنی، حضور گسترده‌تر در فضای مجازی و نوسازی محتوای خود متناسب با نیازهای روز مخاطب است. این موارد از چالش‌ها و فرصت‌هایی است که پیش روی آی‌فیلم عربی قرار دارد.
 

ارزیابی جایگاه و محبوبیت آی‌فیلم عربی در میان مخاطبان

وی با اشاره به اینکه شبکه آی‌فیلم عربی در 18 شهریور 1389 مصادف با عید فطر همان سال با هدف معرفی فرهنگ، هنر، و تمدن ایرانی - اسلامی به مخاطبان عرب‌زبان و با شعار «آی‌فیلم دوست خانواده تو» فعالیت خود را آغاز کرد، گفت: این شبکه اکنون به‌صورت 24 ساعته فیلم‌ها، سریال‌ها و برنامه‌های نمایشی و فرهنگی را با دوبله و زیرنویس عربی پخش می‌کند.

مدیر کانال آی‌فیلم عربی ادامه داد: آی‌فیلم عربی در منطقه‌ای فعالیت می‌کند که بازار رسانه‌ای آن بسیار رقابتی است. شبکه‌های قدرتمندی مانند MBC (با کانال‌هایی مثل MBC دراما و MBC مصر)، روتانا (شامل روتانا سینما، روتانا خلیجیه)، الشرقیه عراق و شبکه‌های فاکس عربی با بهره‌گیری از تولیدات هالیوودی، بالیوودی و عربی، مخاطبان زیادی را جذب کرده‌اند. با این حال، آی‌فیلم عربی با تمرکز بر محتوای ایرانی دوبله‌شده به زبان عربی و ارائه داستان‌هایی با مضامین خانوادگی، تاریخی و اجتماعی که با فرهنگ و ارزش‌های منطقه‌ای همخوانی دارد، توانسته جایگاه ویژه‌ای در میان مخاطبان عرب‌زبان پیدا کند. این شبکه به‌ویژه در کشورهایی مانند عراق، لبنان، یمن، کشورهای حوزه خلیج فارس (از جمله عربستان، کویت، و بحرین) و همچنین بخش‌هایی از شمال آفریقا (مانند مصر، الجزایر و مغرب) مخاطبان درخور توجهی دارد.

حسینی خبیر با بیان اینکه جامعه هدف این شبکه حدود 450 میلیون عرب‌زبان در منطقه و برخی کشورهای اروپایی (به‌ویژه مهاجران عرب) است، اظهار کرد: آی‌فیلم عربی با پخش سریال‌های محبوب ایرانی مانند «گیلدخت»، «مختارنامه» و سریال‌های خانوادگی مانند مجموعه‌های تلویزیونی «ستایش» و پلیسی مانند «گاندو» و «ناریا» و طنز مانند «پایتخت» و «نون. خ»، توانسته است به نیازهای مخاطبان عرب‌زبان برای محتوای سرگرم‌کننده و در عین حال متناسب با ارزش‌های فرهنگی و مذهبی پاسخ دهد.
 

تعامل با مخاطبان و راه‌های ارتباطی

وی با اشاره به اینکه در دنیای رقابتی رسانه، مخاطبان تلویزیونی بیش از هر زمان دیگری به دنبال تنوع گونه و کیفیت بالای پخش هستند؛ از درام‌های خانوادگی و طنز، تا سریال‌های کنشی و تاریخی، عنوان کرد: کانال‌های آی‌فیلم نیز با درک این نیاز، تلاش می‌کنند با دسته‌بندی مناسب و جدول پخش متنوع، پاسخ‌گوی سلایق گوناگون باشند.

مدیر کانال آی‌فیلم عربی ادامه داد: در این میان، آی‌فیلم عربی نیز توانسته است با انتخاب مجموعه‌ای متنوع از سریال‌های ایرانی دوبله‌شده، جایگاه خود را در میان مخاطبان عرب‌زبان تثبیت کند.

حسینی خبیر همچنین اضافه کرد: با این حال، دو درخواست پرتکرار از سوی مخاطبان این شبکه همچنان مطرح است: نخست، مشکل پوشش ضعیف ماهواره‌ای در برخی مناطق که باعث شده تعداد زیادی از مخاطبان در کشورهای مختلف، دسترسی مناسبی به این کانال نداشته باشند. تقاضا برای حضور آی‌فیلم عربی بر روی ماهواره‌های پرمخاطب‌تری همچون «امنا» و «هاتبرد»، یکی از خواسته‌های مکرر مخاطبان به شمار می‌رود.

دوم، کیفیت تصویر پخش‌شده است. با اینکه بخش زیادی از محتوای تولیدی کانال به صورت HD آماده می‌شود، محدودیت‌های فنی فعلی سبب شده است که پخش شبکه همچنان با کیفیت SD انجام گیرد؛ مسئله‌ای که با انتقاد و مطالبه مستمر بینندگان همراه بوده است. به نظر می‌رسد برای حفظ رضایت مخاطب و رقابت مؤثرتر در بازار رسانه‌ای عرب‌زبانان، توجه به این خواسته‌ها ضرورتی انکارناپذیر باشد.
 

پخش «ناریا» جدیدترین سریال معاونت برون مرزی، بازخوردها و بازتاب‌ها

وی با اشاره به سریال دراماتیک «ناریا» که اخیراً از شبکه آی‌فیلم عربی پخش شده و ترکیبی از درام خانوادگی و رمانتیک را ارائه می‌دهد و توانسته توجه گروه وسیعی از مخاطبان را به خود جلب کند، گفت: این سریال توانسته به توفیق چشمگیری در جذب مخاطب و ایجاد گفت‌وگوی اجتماعی دست یابد. این تولید نشان داد که درام‌های اجتماعی با پرداخت هنرمندانه و موضوعات روز می‌توانند هم جنبه سرگرمی‌سازی و هم جنبه آگاهی‌بخشی داشته باشند. توفیق این سریال احتمالاً راه را برای تولیدات مشابه باکیفیت‌تر در آینده هموار خواهد ساخت.

مدیر کانال آی‌فیلم عربی ادامه داد: صحنه‌های پرکشش و تعلیق‌های داستانی باعث شده بسیاری از بینندگان مشتاقانه منتظر قسمت‌های جدید باشند. 
 

رقابت‌های رسانه ای و برتری های آی‌فیلم عربی در میدان

به گفته حسینی خبیر، آی‌فیلم عربی با اتکا به راهبرد محتوایی منعطف، جایگاه ممتازی در میان رقبا کسب کرده است. تنوع تولیدات از سریال‌های فاخر ایرانی و دوبله آن در سطح استانداردهای جهانی، همراه با تعادل ژانری بین درام اجتماعی و طنز خانوادگی و پلیسی، مخاطبان گسترده‌ای را پوشش می‌دهد. توزیع هوشمندانه محتوا از طریق سکو‌های دیجیتال، شبکه‌های اجتماعی و پخش ماهواره‌ای، همراه با تولیدات میان‌برنامه بر اساس نیاز آنتن و مخاطب، دسترسی به مخاطبان متنوع را تضمین می‌کند. آی‌فیلم عربی با تمرکز بر سرگرمی امن و پاک، به پناهگاهی برای مخاطبان محافظه‌کار و متدین تبدیل شده است. با این حال، حفظ این مزیت‌ها در برابر ظهور رقبای دیجیتال جسورتر، چالش پیش ‌روی این کانال خواهد بود.
 

وضعیت و کیفیت دوبله سریال‌های ایرانی به زبان عربی

وی با بیان اینکه آی‌فیلم عربی از صداپیشگان حرفه‌ای و شناخته‌شده جهان عرب استفاده می‌کند و دوبله سریال‌ها با لهجه‌های مختلف عربی (مانند عراقی، سوری، لبنانی، مصری و عربی فصیح) هرچند ساده و روان، اما قابل فهم و در بیشتر مواقع وفادار به لحن و فضای اثر بوده است، گفت: این تنوع باعث شده مخاطبان در کشورهای مختلف احساس نزدیکی بیشتری با محتوا داشته باشند و جایگاهی ویژه در میان مخاطبان عرب‌زبان به دست آورد. برای مثال، در عراق، دوبله با لهجه عراقی مورد استقبال قرار گرفته است.

مدیر کانال آی‌فیلم عربی افزود: این شبکه با انتخاب سریال‌هایی متنوع از گونه‌های خانوادگی، تاریخی و مذهبی توانسته است بخشی از فرهنگ و ارزش‌های اجتماعی ایران را به شکلی ملموس برای مخاطبان عرب به تصویر بکشد. تلاشی که هرچند هنوز جای بهبود در آن دیده می‌شود، اما در مقایسه با بسیاری از نمونه‌های مشابه، گامی مؤثر و رو به جلوست.

حسینی خبیر در ادامه گفت: نکته مثبت دیگر، توجه به محتوای بومی و خانوادگی است که موجب استقبال مخاطبان در کشورهای عربی شده است، به‌ویژه کسانی که به دنبال محتوایی سالم، معناگرا و متفاوت با جریان غالب سریال‌های تجاری منطقه هستند. در مجموع، آی‌فیلم عربی با حفظ هویت ایرانی آثار و در عین حال ایجاد ارتباطی زبانی و فرهنگی با مخاطب عرب، توانسته است پلی سازنده میان دو جهان بسازد؛ پلی که اگر با تقویت دوبله حرفه‌ای و شناخت بهتر از ذائقه مخاطب همراه شود، آینده‌ای درخشان‌تر نیز در انتظارش خواهد بود.
 

وی در خاتمه نیز این نکته را متذکر شد که در دنیای امروز که جنگ‌ها نه‌فقط با سلاح، بلکه با روایت‌ها و تصویرها رقم می‌خورند، شبکه‌هایی چون آی‌فیلم عربی نقش مهمی در پیشبرد دیپلماسی فرهنگی و رسانه‌ای ایفا می‌کنند. این کانال با پخش سریال‌های ایرانی دوبله‌شده به عربی، توانسته است روایتی متفاوت از جامعه ایرانی به مخاطب عرب‌زبان ارائه دهد؛ روایتی انسانی، خانوادگی و مبتنی بر ارزش‌هایی مشترک.

در بسیاری از کشورهای عربی، فیلم و سریال یکی از اثرگذارترین ابزارهای شکل‌دهی به ذهنیت اجتماعی و فرهنگی است. آی‌فیلم عربی با درک این واقعیت، محتوایی ارائه می‌دهد که هم از جذابیت‌های داستانی برخوردار است و هم حامل پیام‌هایی فرهنگی، اخلاقی و گاه دینی است. این امر به‌ویژه در پررنگ ترشدن چهره‌ انسانی و واقعی‌تر از ایران در ذهن مخاطب عرب اهمیت دارد؛ چهره‌ای که رسانه‌های خبری عمدتا از نمایش آن به شکلی تعهمدی غافل‌اند.

مدیر کانال آی‌فیلم عربی ادامه داد: در نهایت، آی‌فیلم عربی نشان داده است که دیپلماسی رسانه‌ای، وقتی از دل روایت‌های صادقانه و هنرمندانه برخیزد، می‌تواند مؤثرتر از هزاران بیانیه رسمی عمل کند به بیانی ساده‌تر «آنچه از دل برآید لاجرم بر دل نشیند».