گفتوگو با محمدرضا احمدزاده، تهیهکننده جوان شبکه الکوثر
قصههای ایرانی به زبان عربی
در سالهای اخیر، برنامه سازی برای کودک و نوجوان در عرصه بینالمللی، به یکی از مهم ترین ظرفیت های فرهنگی رسانه ملی تبدیل شده است؛ حوزه ای که علاوه بر سرگرمی، نقش مؤثری در آموزش، هویت بخشی و انتقال مفاهیم انسانی و فرهنگی ایفا می کند.
به گزارش روابط عمومی معاونت برونمرزی رسانه ملی، در سالهای اخیر، برنامه سازی برای کودک و نوجوان در عرصه بینالمللی، به یکی از مهم ترین ظرفیت های فرهنگی رسانه ملی تبدیل شده است؛ حوزه ای که علاوه بر سرگرمی، نقش مؤثری در آموزش، هویت بخشی و انتقال مفاهیم انسانی و فرهنگی ایفا می کند.
شبکه جهانی الکوثر بهعنوان یکی از شبکه های معاونت برون مرزی، با تمرکز بر مخاطب کودک جهان عرب، تلاش کرده است از زبان قصه، نمایش و عروسک برای ارتباطی مؤثر و ماندگار بهره بگیرد.
در این چارچوب، نگاهی داریم به تجربه ها، دیدگاه ها و فعالیت های محمدرضا احمدزاده اُمشی، از تهیهکنندگان جوان و فعال این شبکه است که تولید آثار نمایشی و عروسکی برای کودک و نوجوان را با نگاهی فرهنگی و بینالمللی دنبال میکند. تهیهکنندهای که فارغالتحصیل رشته تهیهکنندگی از دانشگاه صداوسیماست و فعالیت حرفهای خود را با علاقهمندی ویژه به حوزه نمایش کودک و نوجوان پی میگیرد.
آغاز مسیر حرفه ای؛ از تئاتر تا تلویزیون
محمدرضا احمدزاده اُمشی درباره آغاز مسیر حرفه ای خود عنوان کرد: کار حرفه ای ام را با کارگردانی تئاتر شروع کردم و سپس فعالیت هایم را در حوزه تصویر و تلویزیون ادامه دادم. علاقه ویژه ای به حوزه نمایش و همچنین برنامه سازی برای کودک و نوجوان دارم و به طور عملی و نظری در زمینه نمایش عروسکی فعالیت هایی داشته ام.
این تهیه کننده جوان در تشریح روند همکاری خود با معاونت برون مرزی گفت: همکاری با معاونت برون مرزی را به عنوان تهیه کننده و کارگردان، از سال ۱۴۰۰ با برنامه سازی در شبکه آی فیلم آغاز کردم. برنامه آنچه گذشت که یک برنامه ترکیبی با موضوع سریال های تلویزیونی بود، به عنوان اولین همکاری من با معاونت برون مرزی تلقی می شود.
او افزود: در شبکه الکوثر، برنامه تلویزیونی العم حکواتی را در قالب ۳۰ قسمت و به صورت یک برنامه استودیویی با محوریت قصه گویی شبانه برای مخاطب کودک تولید کردم و هم اکنون نیز در مرحله پس از تولید یک سریال عروسکی ۲۶ قسمتی با مخاطب کودک و نوجوان برای این شبکه با نام آزمادانا هستم.
مداومت و عشق؛ الزامات تولید برای کودک
احمدزاده اُمشی با تأکید بر اهمیت استمرار در تولید آثار کودک و نوجوان تصریح کرد: من و گروه خوبی که افتخار همکاری با آن ها را دارم، ضمن پیگیری تولید مجموعه های عروسکی برای کودک و نوجوان، درصدد هستیم قصه گویی برای کودکان و نوجوانان را در قالب برنامه های متنوع و نمایش های تلویزیونی جذاب طراحی و اجرا کنیم. تولید آثار نمایشی و تلویزیونی برای این گروه سنی نیازمند مداومت و عشق و علاقه ای ویژه است؛ چرا که حساسیت ها و ظرافت های متعددی باید رعایت شود تا آثار به استانداردهای لازم برسند.
وی ادامه داد: با توجه به تغییر نسل ها و نیاز روزافزون کودکان به آموزش های اولیه و آشنایی با مسائلی که شاید برای بزرگ ترها بدیهی به نظر برسد، اهمیت تداوم برنامه سازی برای قشر کودک دوچندان می شود.
او در همین راستا از پروژه ای جدید خبر داد و گفت: در مرحله پیش تولید فصل دوم برنامه العم حکواتی هستیم که با محوریت روایت قصه های شاهنامه برای مخاطبان کودک عرب زبان طراحی شده و می تواند به عنوان یک صادرات فرهنگی و برنامه ای آموزنده و سرگرم کننده مطرح شود.
عروسک؛ زبان احساسات پنهان انسان
این تهیه کننده در توضیح نگاه خود به نمایش عروسکی بیان کرد: انسان به گفتن و شنیدن قصه علاقه و نیازی دیرینه دارد. در عرصه هنر امروز، با وجود پیشرفت های فنی و تکنیکی، نباید فراموش کنیم که روایت ها و قصه ها همچنان مهم و اثرگذار هستند. از سوی دیگر، عروسک ها تبلور احساسات، عواطف، نیازها و حرف های ناگفته انسان ها هستند.
وی افزود: عروسک ها تصویری فشرده از جنبه های مختلف زندگی آدم ها و دوست قدیمی کودکان درون ما هستند و به وسیله آن ها می توان تا همیشه قصه گفت، شنید، لذت برد و تأثیر گذاشت. در قالب نمایش و قصه می توان زندگی، شیوه فکر کردن، علم آموزی، تجربه اندوزی و ارتباط مؤثر با جهان را آموخت و تلاش می کنم این عناصر فرمی و محتوایی را در آثارم به درستی به کار ببرم.
برنامه سازی بین المللی در معاونت برون مرزی
احمدزاده اُمشی درباره ویژگی های برنامه سازی بین المللی گفت: ساخت برنامه برای مخاطبانی که قرابت های فرهنگی و اجتماعی زیادی با ایران دارند، حاوی نکات و ظرافت های مهمی است. ویژگی برنامه سازی در معاونت برون مرزی این است که با تکیه بر اشتراکات فرهنگی و انسانی می توان پیام ها را جنبه ای بین المللی بخشید.
وی این فضا را فرصتی استثنایی دانست و عنوان کرد: برای هر فردی که در عرصه هنر و رسانه فعالیت می کند، امکان دیده شدن و ارتباط با مخاطبانی فراتر از مرزهای کشور فراهم می شود.
او در ادامه به چالش های برنامه سازی در شبکه الکوثر اشاره کرد و گفت: برنامه سازی در هر فضا چالش ها و فرصت های خاص خود را دارد، اما تولید آثار فرهنگی برای مخاطبان بین المللی نیازمند دقت دوچندان، به ویژه در حوزه زبان و فرهنگ عامه است. هر متغیر کوچک باید هم از دیدگاه خودمان و هم از دیدگاه مخاطبان غیرایرانی بررسی شود و استفاده از مشاوره افراد مطلع در این مسیر ضروری است.
وی در عین حال از مزیت های فعالیت در شبکه الکوثر یاد کرد و افزود: همکاری با مدیران و همکارانی که فراتر از تولید صرف و مأموریت سازمانی، به سلیقه مخاطب، کیفیت هنری و فنی آثار و تأثیرگذاری صحیح می اندیشند، سختی های کار را شیرین و لذت بخش می کند.
«آزمادانا»؛ تجربه ای فنی، نمایشی و آموزشی
احمدزاده اُمشی درباره مجموعه نمایشی عروسکی آزمادانا توضیح داد: این مجموعه که نام اولیه آن آزمایشگاه نوید بود، از سال ۱۴۰۳ وارد مرحله نگارش و سپس تولید شد و درباره پسری کنجکاو به نام سعید و دوستان عجیب و وفادارش است که تلاش می کنند از طریق آزمایش های علمی، ناممکن ها را ممکن کنند.
وی ادامه داد: آن ها هر بار که با مشکلی مواجه می شوند، با مراجعه به یکی از دانشمندان بزرگ مسلمان، درصدد رفع آن برمی آیند. این مجموعه در ۲۶ قسمت برای گروه کودک و نوجوان شبکه جهانی الکوثر تولید شده و به زبان های فارسی و عربی آماده پخش است.
او درباره پیام محتوایی اثر گفت: پیام کلی ما برای کودکان و نوجوانان العم سلطان است؛ یعنی اگر می خواهیم قدرتمند باشیم، باید دانا باشیم و این دانایی با مطالعه، آزمایش و تجربه به دست می آید. شخصیت های عروسکی در کنار سعید، ابزارهایی هستند که این مسیر را برای او ممکن می کنند؛ یک بشر، یک تلسکوپ، یک سیم چین و یک کتاب دایره المعارف.
این تهیه کننده افزود: قصه ها در محیطی به نام آزمادانا می گذرد؛ آزمایشگاهی در خانه که از پدر سعید به یادگار مانده است. در فصل اول، سعید در تلاش برای ساخت ماشین زمان است و طراحی های اولیه فصل دوم نیز انجام شده است. از عوامل این مجموعه می توان به سید محمد نوربخش (مجری طرح)، پویان صادقی (سرپرست گروه کارگردانی) هادی محمودی و معین حسینی قانع، (نویسندگان)، سعید موسوی راضی، حسین نعیمی ذاکر و تارا حیدری (گروه عروسکی) و محمد رضازاده (آهنگساز)، اشاره کرد.
موسیقی؛ بازوی آموزشی و ماندگار مجموعه
وی به نقش موسیقی در ساختار اثر پرداخت و گفت: یکی از ویژگی های فرمی آزمادانا، همراهی جدی آن با موسیقی است. فرآیند تولید موسیقی و ترانه های اختصاصی پروژه از پاییز ۱۴۰۳ آغاز شد و قطعاتی با رویکرد آموزشی، مفرح و ساده تولید شده اند که قابلیت انتشار مستقل در قالب آلبوم موسیقی کودک را نیز دارند.
احمدزاده اُمشی همچنین به دستاورد فنی این مجموعه اشاره و عنوان کرد: با توجه به حساسیت و آسیب پذیری عروسک های ماپت و هزینه بالای تعمیر آن ها، قطعه ای با عنوان نگهدارنده باتوم طراحی و تولید شد که برای نخستین بار در مجموعه آزمادانا مورد استفاده قرار گرفت و موجب افزایش دقت کنترل، بهبود کیفیت نمایشی و کاهش آسیب ها شد.
وی خاطرنشان کرد: این نوآوری در جشنواره بین المللی نمایش عروسکی تهران مبارک موفق به دریافت جایزه دستاورد فنی و اختراع شد و نمونه ای از به کارگیری دانش فنی و چاپ سه بعدی در خدمت تولیدات هنری است.
او ضمن ابراز امیدواری برای پخش نسخه فارسی اثر گفت: امیدواریم هرچه زودتر دوبله فارسی آزمادانا نیز پخش شود تا همزمان با پخش عربی، بازخورد مخاطبان داخلی را دریافت کنیم و در تولید فصل دوم لحاظ شود.
بازخورد مخاطبان و نگاه به آینده
وی درباره میزان استقبال و نظرات مخاطبان پس از پخش برنامه ها گفت: میزان اقبال، کامنت ها و نظرات مخاطبان، چه مثبت و چه منفی، پس از پخش آثار متفاوت بوده است. تولیدات بین المللی معاونت برون مرزی نشان داده که این بخش از سازمان صداوسیما، هدف گذاری نسبتاً صحیح و مشخصی درباره مخاطبان خود و ارزش ها، علایق و سلایق آنان دارد.
احمدزاده اُمشی افزود: امیدوارم در ادامه این روند و با کنش گری دقیق در عرصه بین المللی رسانه، بتوانیم بازخوردهای خوبی از مخاطبان کودک عرب زبان، چه برای پروژه العم حکواتی و چه برای سریال عروسکی جدیدمان، دریافت کنیم.
در سخن پایانی، محمدرضا احمدزاده اُمشی با قدردانی از مدیران و همکاران شبکه الکوثر گفت: امیدوارم جهانی سرشار از خنده های کودکان داشته باشیم و نسل آینده، که مخاطبان اصلی بسیاری از آثار ما هستند، آگاه و امیدوار باشند.
